هارون وهومن ( گروهى از پژوهشگران )

240

سفرنامه هاى خطى فارسى ( فارسى )

كرده‌اند : « هذا قبر سيّد الانام ابى عبد اللّه محمّد ابن ادريس بن عباس بن عثمان بن شافع بن الثابت عبد بن زيد بن هاشم بن المطلب مناف جدّ النبى صلّى اللّه عليه ولد رضى اللّه عنه سنه خمسين و مائه و عاشر الى سنه اربع و ماتين يوم الجمعه اخر يوم من رجب المرجب » . حالات او در هرحال مصداق شعرى است كه خود او به نظم درآورده ، در صنعت « طباق » « 1 » و « تجنيس » « 2 » مىفرمايد : الجدّ يدنى كلّ امر شاسع * و الجدّ يفتح كلّ باب مغلق كلمهء « جد » در هردو مصراع « مشدّد » است . در اولى مكسور است ، به معنى « بخت » و « طالع » ، و در ثانى مفتوح است ، به معنى « سعى » و « كوشش » . در بالاى تل بزرگى كه موسوم به « قلعه » و واقع در كنار « كوه مقطّم » ، كه كوه بر آن مشرف است ، قلعهء قديم مصر است . اصل اين « قلعه » از بناهاى قائد جوهر است . بعد ، سلطان صلاح الدين يوسف بر « متانت » و « رزانت » « 3 » اين « قلعه » افزود . در اين زمان نزديك استحكامات فوق العاده در اطراف اين « قلعه » ، « محمّد على پاشا » گذاشت و نيز عمارت عالى بسيار خوبى بنا نمود ، به‌طورى كه جميع شهر از آنجا نمايان است . باغچهء « ليمو » و « نارنج » در جنب اين « عمارت سلطانى » ترتيب داده ، جاى باصفائى است . آئين [ ه ] هاى بزرگ به اندازهء 3 ذرع طول در اين عمارت خيلى است . افسوس ، كه مانند ديگر عمارات گردآلود مانده ، به‌طور لايق توجه نمىشود . در نزديكى همين عمارت ، جامع بزرگى ساخته ، صحن آن مسجد مفروش است با مرمرهاى سفيد . متن صحن 1354 « 4 » متر مربع است . 48 ستون از مرمر به قطر يك متر و نيم در داخلهء صحن است . در مركز صحن متوضّا « 5 » [ يى ] مدور ساخته ، دور اطراف آن اشعارى چند به خط « ميرزا سنگلاخ خراسانى » مكتوب و محكوك است .

--> ( 1 ) . يكى از صنايع معنوى است كه آن را تضاد و جمع بين اضداد مىگويند . ( 2 ) . در اصطلاح علم بديع مشابهت دو لفظ است كه در صورت متجانس باشند و در معنى متباين . ( 3 ) . استحكام ، وقار ، استوارى . ( 4 ) . در اصل : هزار و سيصد و پنجاه چهار ( 5 ) . وضوخانه .